Theo quy định pháp luật hiện hành, chi phí di dời các công trình của Nhà nước hoặc tổ chức phải được thể hiện rõ trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tùy thuộc vào hình thức sử dụng đất của chủ đầu tư (có nộp tiền sử dụng đất hay được miễn), kinh phí ứng trước cho việc di dời sẽ được hoàn trả thông qua hình thức khấu trừ nghĩa vụ tài chính hoặc tính vào vốn đầu tư dự án.
1. Cơ sở pháp lý
Việc xác định chi phí di dời hạ tầng kỹ thuật trong phương án bồi thường dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật chủ chốt sau:
- Luật Đất đai 2013.
- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Các quyết định cụ thể của địa phương (ví dụ: Quyết định 10/2019/QĐ-UBND của tỉnh Bắc Giang về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư).
Theo Cục Quản lý đất đai (Bộ Tài nguyên và Môi trường), các công trình hạ tầng kỹ thuật như cột điện, đường dây điện thuộc tài sản Nhà nước quản lý nằm trong phạm vi đất dự án phải được xử lý theo quy trình bồi thường bài bản.
2. Quy định về việc đưa chi phí di dời vào phương án bồi thường
Căn cứ vào Điểm g Khoản 1 Điều 28 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP, quy định về nội dung phương án bồi thường như sau:
- Việc di dời các công trình của Nhà nước, của tổ chức phải được thể hiện chính thức trong nội dung phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
- Chủ đầu tư có trách nhiệm thực hiện di dời theo đúng yêu cầu bàn giao mặt bằng và có quyền đề xuất hoàn trả kinh phí dựa trên phương án đã được phê duyệt.
3. Cơ chế hoàn trả kinh phí cho chủ đầu tư
Khi chủ đầu tư tự nguyện ứng trước kinh phí để di dời hạ tầng kỹ thuật nhằm đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng, cơ chế hoàn trả được phân định theo hai trường hợp cụ thể tại Điểm b Khoản 4 Điều 30 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP:
| Trường hợp sử dụng đất | Cơ chế hoàn trả/Hạch toán | Ghi chú |
| Giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất | Ngân sách nhà nước hoàn trả bằng hình thức trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp. | Mức trừ không vượt quá số tiền phải nộp; phần dư (nếu có) tính vào vốn đầu tư dự án. |
| Giao đất không thu tiền sử dụng đất hoặc được miễn tiền sử dụng đất/thuê đất | Kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được tính trực tiếp vào vốn đầu tư của dự án. | Áp dụng cho các dự án công ích hoặc được ưu đãi đặc biệt. |
4. bối cảnh thực tế
Các vấn đề về bồi thường và hạ tầng kỹ thuật thường xuyên nảy sinh trong các dự án hạ tầng giao thông và đô thị lớn, đòi hỏi sự giám sát và điều chỉnh liên tục:
- Dự án Quốc lộ 32 (Hà Nội): Đang trong quá trình thanh tra việc quản lý sử dụng đất và lập phương án bồi thường cho các hộ dân đoạn Nam Thăng Long – Cầu Diễn.
- Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu: Vừa điều chỉnh quy mô giải phóng mặt bằng tăng từ 151ha lên 192ha, dẫn đến tổng mức đầu tư tăng lên hơn 2.300 tỷ đồng và gia hạn thời gian thực hiện đến hết năm 2026.
- Dự án Cầu đường Nguyễn Khoái (TP.HCM): Đang được đẩy nhanh tiến độ bồi thường với tổng vốn hơn 3.700 tỷ đồng nhằm kết nối khu Nam với trung tâm thành phố.
Đối với các chủ đầu tư đang gặp vướng mắc về chi phí di dời hạ tầng kỹ thuật, quy trình thực hiện cần đảm bảo:
- Lập phương án: Đảm bảo chi phí di dời được đưa vào phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tổng thể của dự án.
- Phê duyệt: Phương án phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt chính thức.
- Liên hệ địa phương: Chủ đầu tư cần làm việc trực tiếp với cơ quan chức năng quản lý đất đai tại địa phương để nhận hướng dẫn cụ thể về hồ sơ và thủ tục hoàn trả hoặc khấu trừ kinh phí theo đúng thực trạng pháp lý của dự án.