Trong nhiều năm qua, nhà ở xã hội thường được nhắc đến như một chủ trương lớn và đầy tính nhân văn. Thế nhưng với hàng nghìn người xếp hàng từ 3 giờ sáng để nộp hồ sơ như tại dự án Uy Nỗ (Đông Anh, Hà Nội) những ngày cuối tháng 10 vừa qua – câu hỏi thực tế đặt ra không phải “Chính sách có hay không?”, mà là “Tại sao chính sách đi chậm hơn nhu cầu của người dân?”
Theo các báo cáo từ Bộ Xây dựng, đến nay cả nước đã có 696 dự án nhà ở xã hội được triển khai, với hơn 637.000 căn, và riêng 9 tháng đầu năm 2025 đã hoàn thành hơn 50.000 căn, đạt 50,5% kế hoạch năm. Con số đó cho thấy nỗ lực rất lớn từ phía Chính phủ. Tuy nhiên, việc hàng dài người xếp hàng nhiều giờ đồng hồ để kịp nộp hồ sơ cũng đang báo hiệu một thực tế: nguồn cung tuy mở nhưng tốc độ tiếp cận chưa kịp kỳ vọng.
Vì sao nguồn cung “tăng mạnh” nhưng người dân vẫn khó tiếp cận?
Nhà ở xã hội đang đứng trước 3 nút thắt lớn:
1. Thủ tục triển khai dự án còn quá dài.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng từng thẳng thắn chia sẻ: “Nhiều dự án mất 10 – 15 năm mới hoàn tất thủ tục”. Với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa phải trả lãi vay ngân hàng liên tục – suất đầu tư càng lâu càng kém hấp dẫn. Và thực tế là nhiều chủ đầu tư không mặn mà vì không nhìn thấy hiệu quả tài chính đủ sớm.
2. Thủ tục xác nhận đối tượng mua nhà – rườm rà và chồng chéo.
Một số địa phương kiến nghị quy định “hỗ trợ nhà ở ở bất kỳ hình thức nào tại tỉnh/thành phố” là khó khả thi vì khó kiểm soát chính xác và dễ phát sinh cách hiểu khác nhau. Chậm một xác nhận, chậm cả cơ hội an cư của người lao động.
3. Hạn chế về vốn – từ cả phía chủ đầu tư lẫn người mua.
Doanh nghiệp thiếu vốn trung – dài hạn an toàn. Người mua tuy được hỗ trợ lãi suất nhưng vẫn gặp khó khi quá trình xét duyệt kéo dài.
“Luồng xanh” – không chỉ là cắt thủ tục, mà là thay đổi tốc độ tư duy
Thủ tướng đã yêu cầu đưa nhà ở xã hội vào nhóm “luồng xanh”, “luồng ưu tiên”, đồng thời cắt giảm tối thiểu 50% thủ tục hành chính, rút thời gian xuống chỉ còn 2–3 năm
Điều này không chỉ là cải cách hành chính. Nó đồng nghĩa:
-
Vốn ngân hàng quay vòng nhanh hơn → các dự án đủ điều kiện vay vốn nhiều hơn.
-
Người dân không phải xếp hàng từ 3h sáng, mà có thể đăng ký minh bạch qua dữ liệu số.
-
Địa phương chủ động bảo lãnh phát hành trái phiếu → mở thêm kênh vốn thay vì phụ thuộc 100% vào tín dụng ngân hàng.
-
Nhà đầu tư tư nhân sẽ tham gia mạnh mẽ hơn nếu cơ chế thực sự thông thoáng và khả thi về dòng tiền.
Lợi ích không chỉ cho người mua ở thật, mà còn tạo “độ sâu” an toàn cho thị trường
Một thị trường BĐS lành mạnh phải có hành lang an cư ổn định và rõ ràng. Nếu người lao động không thể an cư, áp lực lên phân khúc thương mại sẽ méo mó theo. Ngược lại, khi nhà ở xã hội được vận hành như một thị trường phụ thứ cấp ổn định, nhà đầu tư dài hạn cũng sẽ nhìn thấy:
-
Thanh khoản ổn định hơn
-
Tính bền vững cao hơn
-
Biên độ biến động không tiêu cực như thời kỳ đầu cơ
Nhìn theo tư duy dài hạn – nhà ở xã hội không chỉ giải quyết bài toán an sinh, mà còn là lớp nền ổn định giúp thị trường bất động sản phát triển ổn định, minh bạch và bền vững hơn.
Kết lại
Nhìn từ câu chuyện Uy Nỗ – không phải người dân “thiếu quyết tâm”, mà là họ đang chạy đua với chính sách. Khi đã có hàng trăm dự án khởi động, điều thị trường cần lúc này không phải là lời hứa thêm – mà là tốc độ thực thi đủ nhanh và đủ thực tế.
Nếu “luồng xanh” thực sự được kích hoạt đúng nghĩa – rút ngắn thủ tục còn 2–3 năm, số hóa xét duyệt, đa dạng hóa vốn, thì nhà ở xã hội sẽ không còn là giấc mơ xếp hàng từ 3h sáng – mà trở thành một phần tất yếu và đáng tin cậy trong hệ sinh thái đô thị Việt Nam.
Và chỉ khi đó, thị trường bất động sản mới đi vào giai đoạn phát triển ổn định – thay vì chạy theo chu kỳ sốt rồi đóng băng như đã từng.