Dự án cải tạo kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên là công trình hạ tầng trọng điểm và có chiều dài lớn nhất tại TP.HCM hiện nay. Với tổng mức đầu tư hơn 9.000 tỷ đồng, dự án đóng vai trò chiến lược trong việc cải thiện môi trường, chống ngập úng cho khu vực rộng 14.900 ha và thiết lập trục giao thông kết nối liên vùng.
Tính đến giữa tháng 3/2026, dự án đã đạt 65% tổng khối lượng công việc. Mặc dù hạng mục kè bê tông gần như hoàn tất (98%), nhưng các phần việc quan trọng khác như nạo vét lòng kênh và xây dựng đường giao thông ven kênh vẫn còn chậm trễ. Thời gian hoàn thành đã được điều chỉnh lùi từ mốc 30/4/2025 sang cuối năm 2026 do các vướng mắc về nhà thầu, vật liệu và bãi đổ thải. Việc hoàn thành dự án được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo đô thị và mang lại lợi ích trực tiếp cho hàng trăm nghìn người dân dọc tuyến.
1. Thông tin tổng quan và Quy mô dự án
Dự án không chỉ là một công trình nạo vét đơn thuần mà là một hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, trải dài qua nhiều địa bàn hành chính của thành phố.
- Phạm vi địa lý: Đi qua 5 quận/huyện (Bình Tân, Tân Phú, Quận 12, Bình Chánh, Hóc Môn) thuộc 17 phường/xã.
- Thông số kỹ thuật chính:
- Chiều dài thi công chính: Hơn 32 km.
- Hệ thống kè bờ: Tổng chiều dài 63,11 km.
- Hạ tầng giao thông: Đường ven kênh rộng 8-12 m, vỉa hè 3 m.
- Tiện ích đi kèm: 12 bến thuyền, hệ thống thoát nước và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
- Tổng mức đầu tư: Đã được điều chỉnh tăng lên hơn 9.000 tỷ đồng (so với con số ban đầu là 8.200 tỷ đồng).
2. Mục tiêu và Tác động chiến lược
Dự án được triển khai với ba mục tiêu cốt lõi nhằm giải quyết các vấn đề cấp bách của đô thị:
Cải thiện môi trường và Chống ngập
- Xử lý ô nhiễm: Nạo vét và cải tạo lòng kênh nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng do nước thải công nghiệp và sinh hoạt.
- Kiểm soát ngập úng: Giảm thiểu tình trạng ngập cho khu vực lưu vực rộng khoảng 14.900 ha.
- Bảo vệ bờ: Xây dựng kè bê tông chống sạt lở, ổn định địa chất dọc hai bên bờ kênh.
Kết nối giao thông và Phát triển kinh tế
- Trục giao thông mới: Tạo ra tuyến đường huyết mạch ven kênh kết nối khu vực nội đô với ngoại thành.
- Liên kết vùng: Thúc đẩy giao thương và kết nối TP.HCM với các tỉnh lân cận như Long An, Bình Dương, Tây Ninh và Đồng Nai.
- Gia tăng giá trị: Nâng cao chất lượng không khí, giảm mùi hôi, dịch bệnh và thúc đẩy giá trị bất động sản địa phương.
3. Hiện trạng triển khai và Tiến độ thi công
Tính đến tháng 3/2026, tiến độ tổng thể đạt 65%. Tuy nhiên, sự phân bổ khối lượng hoàn thành không đồng đều giữa các hạng mục và các gói thầu:
Bảng thống kê tiến độ theo hạng mục (Tháng 3/2026)
| Hạng mục chính | Tiến độ hoàn thành | Ghi chú |
| Kè bê tông hai bên bờ | ~98% | Đã hình thành rõ nét, góp phần ổn định bờ kênh. |
| Nạo vét và Đường ven kênh | ~55% | Nhiều đoạn vẫn tạm bợ, lầy lội, bụi bặm. |
| Thông xe kỹ thuật | 35 km | Chỉ mới thông xe ở một số đoạn, chưa thông suốt toàn tuyến. |
| Toàn bộ 10 gói thầu chính | 53% – 80% | Tất cả đều chậm tiến độ so với hợp đồng ban đầu. |
Thực trạng hiện trường
Sự tương phản rõ rệt xuất hiện dọc tuyến thi công:
- Khu vực chậm tiến độ: Máy móc thưa thớt, công trường “ngủ đông”, cỏ dại mọc trùm lên các ống bê tông đúc sẵn, rác thải vương vãi.
- Khu vực đang thi công: Có sự hiện diện của máy xúc, xe lu; khối lượng cống hộp tập trung lớn nhưng việc thi công vẫn gặp cản trở bởi các đống đất nạo vét chưa được di dời.
- Khu vực đã cơ bản hình thành: Nước kênh trong hơn, xuất hiện cây cảnh dân sinh và các tòa cao ốc mới, tuy nhiên đường ven kênh vẫn chưa hoàn thiện phần mặt đường.
4. Các thách thức và Nguyên nhân chậm trễ
Báo cáo xác định nhiều rào cản đa diện dẫn đến việc dự án phải lùi thời hạn hoàn thành:
- Năng lực nhà thầu: Một số nhà thầu có năng lực yếu kém, dẫn đến việc thi công trì trệ và đã bị cơ quan chức năng xử phạt.
- Khủng hoảng bãi đổ thải: Phát sinh hơn 3 triệu m³ bùn đất từ quá trình nạo vét nhưng thiếu vị trí tập kết, khiến đất thải bị chất đống tại hiện trường.
- Thiếu hụt vật liệu: Sự biến động về giá và nguồn cung cát san lấp trong năm 2025 gây khó khăn lớn cho việc triển khai phần nền đường.
- Vướng mắc mặt bằng: Dù công tác GPMB cơ bản đã xong, vẫn còn khoảng 10 hộ dân chưa bàn giao hoàn toàn và tình trạng tái lấn chiếm đất sau bồi thường.
- Yếu tố khách quan: Mưa nhiều kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ thi công ngoài hiện trường.
5. Định hướng và Cam kết hoàn thành
Dù đối mặt với nhiều khó khăn, Ban quản lý dự án và các bên liên quan đang thực hiện các biện pháp quyết liệt để đưa dự án về đích:
- Điều chỉnh kế hoạch: Thời gian hoàn thành toàn bộ dự án được xác định lại là trong năm 2026.
- Quản trị tiến độ: Yêu cầu các nhà thầu lập sơ đồ Gantt chi tiết, tăng cường nhân lực, máy móc và vật tư thi công.
- Phối hợp liên ngành: Ban quản lý đang làm việc chặt chẽ với các sở ngành để tháo gỡ nút thắt về bãi đổ bùn thải và nguồn vật liệu cát.
- Kỳ vọng của người dân: Người dân địa phương bày tỏ sự ủng hộ nhưng mong muốn các đơn vị thi công đẩy nhanh tốc độ để sớm chấm dứt tình trạng ô nhiễm, bụi bặm và lầy lội do công trường kéo dài.